Telefoniczna Poradnia Pomocy Palącym: 801 108 108
Aktualności

Opublikowano środa, 10-12-2014

Metody zaprzestania palenia

Papierosy zjadają Cię żywcem. Palenie zżera organy i tkanki twojego ciała. Serce, płuca, usta, zęby i gardło. Nawet mózg. Rzuć palenie już dziś. Zadzwoń pod numer 801 108 108, aby uzyskać informację i pomoc.

Rzucenie palenia nie jest proste, wymaga dużo silnej woli, wytrwałości i wsparcia ze strony osób najbliższych oraz specjalistów. Ponadto, w Polsce dostępne są wszystkie farmakologiczne lub behawioralne metody leczenia uzależnienia od tytoniu o potwierdzonej naukowo skuteczności. Dysponujemy lekami, które są bezpieczne, skuteczne, ale – niestety – rzadko stosowane, zwłaszcza pod kontrolą lekarza.
Od ponad 50 lat na rynku leków stosowanych w leczeniu uzależnienia od tytoniu, głównie w Rosji, Bułgarii, Polsce, a w przeszłości także w innych środkowo-europejskich krajach bloku komunistycznego, obecna jest cytyzyna. Jest to lek roślinny będący alkaloidem ekstrahowanym z nasion złotokapu zwyczajnego. Cytyzyna, z powodu podobnej budowy chemicznej, pobudza te same receptory cholinergiczne w ośrodkowym układzie nerwowym co nikotyna i w ten sposób blokuje jej dostęp do tych receptorów. Podobnie jak nikotyna, przyczynia się także do wydzielania dopaminy („hormonu szczęścia”), co sprawia, że palacz po zaprzestaniu palenia nie odczuwa silnego uczucia spadku nastroju. Preparat cytyzyny jest dostępny w Polsce w tabletkach zawierających 1,5 mg leku. Obecnie lek nie jest przepisywany na receptę lekarską, choć przez wiele lat był wydawany z przepisu lekarza. Generalnie, leczenie cytyzyną stosuje się u wszystkich pacjentów palących po wykluczeniu przeciwwskazań stosowania leku. Według zaleceń producenta terapia cytyzyną powinno trwać około miesiąca, ale w indywidualnych przypadkach można ją wydłużyć pod warunkiem kontrolowania objawów ubocznych. Badania kliniczno-kontrolne pacjentów stosujących cytyzynę wykazały, że jest to lek skuteczny i bezpieczny w leczeniu uzależnienia od tytoniu. Jest to też najtańszy spośród wszystkich leków wspierających palaczy w zaprzestaniu palenia tytoniu.

Najnowszym na rynku lekiem zarejestrowanym w leczeniu uzależnienia od tytoniu jest wareniklina. Jest to lek syntetyczny stworzony jedynie w celu leczenia uzależnienia od tytoniu. Mechanizm i efekty działania wareniliny są podobne jak w przypadku stosowanej wcześniej cytyzyny. Wareniklina dostępna jest na receptę, a jej podawanie odbywa się pod kontrolą lekarza. Wskazaniem do zastosowania leku nie musi być farmakologiczne uzależnienie od tytoniu; można go stosować u większości palących, najczęściej przez 12 tygodni. W razie potrzeby można ją stosować przez dłuższy okres, nawet powyżej roku. Wareniklina nie wchodzi w żadne istotne klinicznie interakcje z innymi lekami stosowanymi w leczeniu uzależnienia od tytoniu, co sprawia, że można z niej korzystać w leczeniu skojarzonym. Badania kliniczno-kontrolne wskazują, że jest to jeden z najbardziej skutecznych i bezpiecznych środków farmakologicznych stosowanych w leczeniu uzależnienia od tytoniu.

Grupą leków stosowanych od ponad 30 lat na świecie jest nikotynowa terapia zastępcza (NTZ). Jest to najbardziej rozpowszechniona, najlepiej znana i najdokładniej zbadana metoda farmakologicznego leczenia zespołu uzależnienia od tytoniu. Skuteczność i bezpieczeństwo stosowania różnych preparatów leczniczych zawierających nikotynę zostało potwierdzone w bardzo wielu badaniach kliniczno-kontrolnych. NTZ polega na zastąpieniu nikotyny zawartej w szkodliwym dymie tytoniowym „czystą” nikotyną w celu wytłumienia objawów głodu nikotynowego w momencie zaprzestania palenia. Ma to służyć utrwaleniu abstynencji tytoniowej. Leczenie NTZ jest najczęściej ograniczone w czasie; dopuszcza się jednak wieloletnie stosowanie czystej nikotyny u tych pacjentów, którzy nie potrafią pokonać uzależnienia od nikotyny. Ogólnym wskazaniem do stosowania NTZ jest zespół fizycznego uzależnienia od tytoniu, czyli uzależnienie od nikotyny. Obecnie dostępne są następujące postaci NTZ: gumy, plastry, pastylki do ssania, tabletki podjęzykowe, inhalator, spray do nosa. Preparaty NTZ dostępne są w Polsce bez recepty.

Kolejnym lekiem zarejestrowanym w Polsce jest chlorowodorek bupropionu SR. Jest to lek z grupy antydepresantów. Wywiera bezpośredni wpływ na ośrodkowy układ nerwowy z jednej strony zmniejszając chęć zapalenia papierosa, z drugiej łagodząc objawy zespołu abstynencyjnego. Jego działanie jest związane głównie z kontrolowanym uwalnianiem dopaminy, której wydzielanie pobudza nikotyna. Lek jest dostępny na receptę w postaci tabletek zawierających 150 mg chlorowodorku bupropionu o powolnym uwalnianiu substancji czynnej. Wskazaniem do stosowania leku jest palenie tytoniu. Lek nie wchodzi w interakcje z nikotyną, dlatego można go stosować w sposób skojarzony z NTZ. Stosuje się go przez okres 7 lub 12 tygodni, czasami nawet dłużej. Skuteczność leczenia bupropionem została potwierdzona w badaniach kliniczno-kontrolnych, także u pacjentów z chorobami sercowo-naczyniowymi i chorobami płuc.

W leczeniu uzależnienia od tytoniu poza stosowaniem farmakoterapii istotną rolę odgrywa również wspieranie psychiczne (poznawczo-behawioralne) pacjenta. Jest ono ważne, gdyż składnikiem uzależnienia od tytoniu jest zawsze uzależnienie psychologiczne, tj. charakteryzujące palących zmiany w sferze zachowania oraz zmiany procesów poznawczych (myślenia, spostrzegania, pamięci). Po drugie, zespół abstynencji, który występuje już w ciągu kilku godzin po odstawieniu nikotyny, charakteryzuje się pojawieniem się lub zwiększeniem natężenia różnych objawów psychicznych, które łatwiej znieść, otrzymując pomoc i wsparcie. Po trzecie, w leczeniu uzależnienia od tytoniu i utrzymaniu abstynencji należy stale podtrzymywać motywację pacjenta, która może słabnąć w trakcie procesu zaprzestawania palenia. Udowodniono również, że skuteczność leczenia farmakologicznego zwiększa się, gdy pacjenta wspomaga się metodami psychologicznymi. Do podstawowych metod wsparcia behawioralnego należą: krótka interwencja medyczna (lekarza lub pielęgniarki), samokontrola, terapia grupowa (np. plan 5 Dni) i grupy wsparcia (np. ekspalacze), psychoterapia indywidualna (np. terapia habitualna), psychofarmakoterapia (np. terapia awersywna). Najbardziej rozpowszechnionymi metodami wsparcia behawioralnego jest minimalna (krótka) interwencja lekarska oraz samokontrola.




Back to Top ↑